Giáo dục đại học với công tác đào tạo năng lực thông tin cho sinh viên hiện nay

ThS. Bùi Vũ Bảo Khuyên, ThS. Mai Mỹ Hạnh, ThS. Nguyễn Tấn Công
Khoa Thư viện – Thông tin học, Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh 
Nguồn: Tạp chí Thư viện Việt Nam. - 2019. - Số 4. - Tr. 32-36,62.

Đặt vấn đề

Yêu cầu đào tạo năng lực thông tin (NLTT) cho sinh viên ngày nay trở thành một nhiệm vụ quan trọng trong trường đại học. Sinh viên không những cần trang bị NLTT để sử dụng thành thạo thư viện, phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu mà cần phải hiểu rõ về NLTT và vai trò của nó trong thời đại mới. Hoàn thiện NLTT song song với quá trình học tập và rèn luyện tại trường, đáp ứng yêu cầu về nhân lực của xã hội hậu công nghiệp với đỉnh điểm là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 [6]. Trước thực trạng này, công tác triển khai đào tạo NLTT cho sinh viên không còn là nhiệm vụ của thư viện trường mà trở thành một phần quan trọng trong chương trình giáo dục đại học.

1. Khái quát công tác đào tạo năng lực thông tin 
1.1.Vấn đề về công tác đào tạo năng lực thông tin

Về mặt ý nghĩa, công tác đào tạo NLTT có thể được hiểu là một quá trình từ việc điều tra khả năng khai thác, xử lý thông tin của sinh viên và đưa ra những kế hoạch phù hợp, đề xuất giải pháp để nâng cao NLTT cho sinh viên [5].

Khi công nghệ thông tin ngày càng phát triển với hàng loạt các ứng dụng hỗ trợ người dùng tin nói chung, mạng xã hội trở thành kênh thông tin phổ biến, việc nâng cao NLTT cho sinh viên trở nên vô cùng quan trọng, nó định hướng sinh viên sử dụng thông tin hiệu quả trong việc phục vụ nhu cầu bản thân. Thực chất, đào tạo NLTT đã được một số trung tâm thông tin và thư viện đại học ở Việt Nam thực hiện, mang lại những hiệu quả thiết thực, trở thành một trong những hoạt động quan trọng gắn liền với chức năng của thư viện và các cơ quan thông tin.

1.2. Đào tạo năng lực thông tin cho sinh viên

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 yêu cầu nguồn nhân lực không chỉ nhuần nhuyễn về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn có kiến thức cũng như kỹ năng tốt về công nghệ, chủ động, sáng tạo và NLTT lại là một trong những thước đo về mức độ làm chủ, nắm bắt thông tin giải quyết vấn đề của mỗi cá nhân. Vì lẽ đó, trường đại học với sứ mệnh chính là đào tạo sinh viên - lực lượng lao động tri thức tương lai của xã hội cần xem công tác đào tạo NLTT như là một trong những nhiệm vụ cần thực hiện [5]. Công tác này có những nét đặc thù cơ bản sau:

- Đáp ứng yêu cầu của giáo dục đại học hiện nay: lấy người dùng tin làm trung tâm, định hướng để họ học tập một cách độc lập và sáng tạo, trường đại học phải tham gia vào công tác nâng cao NLTT cho sinh viên. Đây là một nhiệm vụ khó khăn, vì việc tìm kiếm, chọn lọc, đánh giá và sử dụng thông tin là cả một quá trình. Bên cạnh đó, các nguồn tin từ truyền thống đến hiện đại đều tồn tại dưới rất nhiều dạng thức, việc hướng dẫn cho sinh viên lựa chọn đúng nguồn tin là một vấn đề vô cùng cần thiết, vì nó hỗ trợ tối đa cho việc học tập, nghiên cứu nói riêng và kỹ năng ra quyết định, giải quyết công việc nói chung.

- Nội dung đào tạo NLTT phải gắn liền với yêu cầu của phương thức đào tạo theo học chế tín chỉ: nâng cao NLTT hỗ trợ sinh viên có cái nhìn thấu đáo về việc sử dụng thông tin, từ đó chủ động tư duy tích cực, sáng tạo, tiếp cận thông tin một cách linh hoạt, hiệu quả và hợp pháp trong mọi lĩnh vực khoa học cũng như giải quyết mọi vấn đề trong cuộc sống.

- Nội dung đào tạo phải đảm bảo tính hệ thống và toàn diện: Khả năng thông tin của sinh viên không đồng đều, nên để có thể nắm bắt được NLTT, các trường phải xây dựng nội dung chương trình cơ bản, hoàn chỉnh, dễ tiếp thu với mọi trình độ, nhất là đối với những sinh viên kém về kỹ năng tìm kiếm, xử lý thông tin. Cần giáo dục cho họ ý thức về tầm quan trọng của việc nắm bắt và xử lý thông tin trong thời đại mới, thời điểm mà khối lượng thông tin được sản sinh như vũ bão. Như vậy, công tác đào tạo NLTT mới đạt được hiệu quả tối đa,...

Chi tiết, xin mời các bạn truy cập theo link sau:  https://nlv.gov.vn/nghiep-vu-thu-vien/giao-duc-dai-hoc-voi-cong-tac-dao-tao-nang-luc-thong-tin-cho-sinh-vien-hien-nay.html 
(Trích dẫn theo nguồn Thư viện Quốc gia Việt Nam)