Tinh thần Cách mạng tháng Tám trong tầm nhìn phát triển kỷ nguyên mới

Quảng trường Ba Đình. Nguồn ảnh: Báo QĐND điện tử

Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công là sự kiện trọng đại của đất nước, hòa cùng tinh thần tích cực hướng đến thành công của Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Nhân dịp này, xin trân trọng giới thiệu bài viết của PGS. Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội với tiêu đề “Tinh thần Cách mạng tháng Tám trong tầm nhìn phát triển kỷ nguyên mới”.

Sau hơn 80 năm chịu sự đô hộ của thực dân Pháp, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã làm nên bước ngoặt lịch sử, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.

Trong bối cảnh đất nước vừa trải qua nạn đói Ất Dậu, nhân dân còn phải oằn mình dưới ách áp bức của chế độ phong kiến, thực dân và phát xít, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là một kỳ tích vĩ đại, để lại những bài học lịch sử vô giá.

Tròn 80 năm đã trôi qua, tinh thần và ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám 1945 vẫn tỏa sáng, trở thành động lực trong suốt hành trình bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất Tổ quốc, đồng thời soi đường cho công cuộc đổi mới, hội nhập và khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hùng cường trong kỷ nguyên mới.

Những bài học lịch sử sâu sắc của Cách mạng tháng Tám

Bài học đầu tiên và sâu sắc nhất chính là vai trò lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc hoạch định đường lối chiến lược đúng đắn, kịp thời đưa ra những quyết sách phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của đất nước. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945 bắt nguồn từ bước chuyển mang tính quyết định tại Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5-1941) do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp triệu tập và chủ trì ngay sau khi Người trở về Tổ quốc. Hội nghị đã xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc, giành độc lập và xây dựng Nhà nước Dân chủ Cộng hòa là mục tiêu tối cao, cấp thiết, phải đặt lên hàng đầu.

Bài học tiếp theo là về việc phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, dựa trên truyền thống yêu nước nồng nàn và nền tảng văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Muốn giải phóng dân tộc thì trước hết phải tập hợp được sức mạnh của toàn dân tộc. Với tư tưởng đó, Mặt trận dân tộc thống nhất mang tên Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) ra đời, chủ trương đoàn kết tất cả các giai cấp, tầng lớp, không phân biệt, cùng hướng đến mục tiêu cao nhất là “cứu quốc”. Thực tiễn Cách mạng Tháng Tám cho thấy, chính sự đồng lòng, đồng sức của nhân dân đã tạo nên sức mạnh chủ đạo để giành chính quyền, mở ra nền độc lập dân tộc.

Một bài học lớn khác là biết kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Nguồn lực nội sinh của dân tộc giữ vai trò quyết định, nhưng để thành công, cần tận dụng và gắn kết với các xu thế tiến bộ, thời cơ thuận lợi của thời đại. Năm 1945, phát xít Nhật đã gạt bỏ thực dân Pháp để trực tiếp chiếm Đông Dương, nhưng ngay sau đó, chiến thắng của phe Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai đã buộc Nhật Bản phải đầu hàng vào tháng 8-1945. Chính biến động quốc tế ấy đã tạo nên thời cơ “ngàn năm có một”, để nhân dân Việt Nam vùng lên giành lại chính quyền, làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám.

Một bài học hết sức quan trọng là nghệ thuật chuẩn bị và kịp thời chớp lấy thời cơ cách mạng. Lý luận và thực tiễn đều chỉ ra rằng, nếu bỏ lỡ thời cơ thì không thể đi đến thành công. Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp để độc chiếm Đông Dương vào tháng 3-1945, Thường vụ Trung ương Đảng đã kịp thời ban hành Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” (12/3/1945), chủ trương khẩn trương xây dựng lực lượng và chuẩn bị khởi nghĩa. Trước những biến động mau lẹ của tình hình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập.”

Đến giữa tháng 8-1945, khi Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện Đồng minh (15/8/1945), Việt Minh đã ngay lập tức triệu tập Đại hội quốc dân tại Tân Trào, thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, và hiệu triệu đồng bào cả nước vùng lên. Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nắm bắt tình hình sâu sát và quyết định kịp thời của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh, toàn dân tộc đã đồng loạt khởi nghĩa, giành chính quyền chỉ trong vòng nửa tháng Tám lịch sử.

Thực tiễn chứng minh, Cách mạng Tháng Tám không thể diễn ra sớm hơn, cũng không thể muộn hơn: nếu muộn, quân Đồng minh đã kịp kéo vào Đông Dương; nếu sớm, thì chưa đủ điều kiện chín muồi. Chính sự nhạy bén, chớp thời cơ đúng lúc đã đưa dân tộc Việt Nam từ thân phận nô lệ thành một quốc gia độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2-9-1945 tại Quảng trường Ba Đình lịch sử.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư hiệu triệu đồng bào trong Cách mạng tháng Tám. Nguồn ảnh: TTXVN

Tinh thần Cách mạng tháng Tám trong tầm nhìn kỷ nguyên mới

Trải qua chặng đường 80 năm lịch sử, những bài học của Cách mạng tháng Tám chưa bao giờ giảm đi tính thời sự. Không những thế, đó luôn là cơ sở lý luận vững chắc, để kiến tạo nền tảng cho sự phát triển của đất nước. Nhất là khi đất nước đang đứng trước kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, phồn vinh.

…

Chi tiết, mời các bạn truy cập theo link sau: https://hust.edu.vn/vi/news/hoat-dong-chung/tinh-than-cach-mang-thang-tam-trong-tam-nhin-phat-trien-ky-nguyen-moi-1-655568.html

(Trích nguồn: Đại học Bách khoa Hà Nội)

PGS. Huỳnh Quyết Thắng
Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội