Truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp

Nguyễn Huy Thiệp (1950-2021) được mệnh danh là “vị vua không vương miện” của làng văn học Việt Nam hiện đại. Sự xuất hiện một loạt các tác phẩm của ông vào những năm cuối thập niên 80 - thời kỳ đổi mới đã tạo nên cơn chấn động thực sự trên văn đàn nước ta, làm thay đổi tư duy thẩm mỹ và cách đọc của cả một thế hệ.

"Truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp" không đóng khung trong một không gian hay thời gian nhất định mà trải dài trên nhiều mảng nội dung khác nhau: Ở mảng đề tài đời sống đương đại như “Tướng về hưu”; “Không có vua”; “Những người thợ xẻ” … ngòi bút của ông xoáy sâu vào trực diện sự băng hoại đạo đức và những góc khuất u ám của xã hội thời hậu chiến. Mảng đề tài lịch sử với bộ ba: “Kiếm sắc”; “Vàng lửa”; “Phẩm tiết”, ông nhìn lịch sử bằng con mắt giải huyền thoại, đưa những nhân vật lịch sử về gần với đời thực hơn qua các góc nhìn trần tục và phức tạp chứ không hoàn toàn bằng lăng kính tụng ca. Mảng đề tài miền núi, dân gian là những câu chuyện mang màu sắc huyền thoại, cổ tích nhưng mang đầy tính triết lý như: “Những ngọn gió Hua Tát”; “Muối của rừng”; “Chảy đi sông ơi”. Trong mỗi tác phẩm thiên nhiên và con người hòa quyện trong những quy luật sinh tồn khắc nghiệt nhưng đầy tính nhân văn.

Trong văn của Nguyễn Huy Thiệp, ranh giới giữa cái thiện và cái ác, cái cao thượng và thấp hèn thường rất mong manh. Mỗi nhân vật đều không mang tính toàn thiện, toàn mỹ, ngay cả những nhân vật chính diện cũng có nhiều giây phút yếu lòng hay những suy nghĩ trần tục. Bên cạnh đó nhiều nhân vật mang tính biểu tượng, đại diện cho những quan niệm về đạo đức hoặc lẽ sống, tiêu biểu như ông Thuần trong “Tướng về hưu” hay lão Kiến trong “Không có vua”.

Với giọng văn sắc lạnh, dửng dưng, câu văn ngắn, súc tích mang tính liệt kê và trần thuật khách quan, tác giả dường như không biểu lộ cảm xúc, để mặc nhân vật tự bộc lộ bản chất qua hành động và đối thoại. Cấu trúc mang tính “truyện trong truyện” và kết thúc mở nên nhiều tác phẩm của ông không có một cái kết đóng khung, buộc người đọc phải cùng tham gia suy ngẫm.

Tác giả dùng ngôn ngữ đối thoại đặc sắc, lời thoại của các nhân vật thường rất đời, nhiều khi suồng sã nhưng lại chứa đựng nhiều suy nghiệm sâu sắc về nhân sinh và triết học. Ông còn kết hợp, đan xen giữa hiện thực và kỳ ảo, giữa cái thực trần tục (như lò mổ, chuyện gia đình xào xáo) với những yếu tố huyền thoại (con gái thủy thần, những loài vật lạ) … tạo nên một không gian nghệ thuật đa tầng, đa nghĩa.

Văn chương của Nguyễn Huy Thiệp giống như một nhát dao rạch sâu vào sự bình yên giả tạo để lộ ra những sự thật đau xót về con người. Ông không viết để xoa dịu, ông viết để cho con người tỉnh thức.

Xin trân trọng giới thiệu Tập truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp dày 483 trang, do nhà xuất bản Hội nhà văn ấn hành. Tác phẩm chắc chắn mang đến cho bạn đọc nhiều điều thú vị.

Tập truyện hiện có tại P.102 -Trung tâm Truyền thông và Tri thức số, kí hiệu: PV23 .NG527T 2005.

Mời các bạn yêu sách tìm đọc.

Thái Thị Trầm